කොම්පෝස්ට් හි අන්තර්ගත දෑ

කොම්පෝස්ට් හි අන්තර්ගත දෑ
  • ජීර්ණය වූ කාබනික ද්‍රව්‍ය
  • මැරුණු ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්
  • නොමැරුණු ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්
භාවිතා කළහැකි අමුද්‍රව්‍ය
  • කොළ වර්ග
  • බෝග අවශේෂ
  • ජලජ ශාක
  • සත්ව අපද්‍රවය
  • වල් පැලෑටි
  • කුණු රොඩු ආදිය
අමුද්‍රව්‍යවර්ග දෙකකි
  • ඉක්මණින් දිරාපත් වන අමුද්‍රව්‍ය
  • දිරාපත්වීමට අපහසුඅමුද්‍රව්‍ය
ඉක්මණින් දිරාපත් වන අමුද්‍රව්‍ය
  • කොළපැහැති ළපටි කොළ
  • සත්ව අපද්‍රව්‍ය
  • ජලජ ශාක
දිරාපත්වීමට අපහසුඅමුද්‍රව්‍ය
  • දහයියා
  • වියළි වල් පැළෑටි
  • පිදුරු හා වෙනත් වියළි බෝග අවශේෂ
  • වියළි කොළ
  • ලී කුඩු
කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී උසස් තත්වයේ කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනය සඳහා අමුද්‍රව්‍ය ගණනාවක් භාවිතා කිරීම වැදගත් වේ.

කොළ පොහොර
  • කොළ පොහොර පහසුවෙන් දිරාපත් වීමේ හැකියාව ඇත.
  • පත්‍ර හා ළපටි දඬු කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට වඩාත් යෝග්‍ය වේ.
  • වැඩි කොළදාවක් ඇති ශාක වර්ග කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට වඩාත් සුදුසුය.
  • විශේෂයෙන් රනිල කුලයේ ශාක වර්ග කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට යොදාගැනීම වඩාත් වැදගත් වේ.
  • කොළ පොහොර මඟින් කොම්පෝස්ට්වලට සැළකිය යුතු නයිට්‍රජන් ප්‍රමාණයක් ලබාදෙනු ඇත.
කොළ වර්ග

මේ සඳහා පහත සඳහන් කොළ වර්ග වඩාත් සාර්ථකව භාවිතා කළහැකිය.
  • ග්ලිරිසීඩියා
  • ඉපිල් ඉපිල්
  • වල් සූරියකාන්ත
  • සන් හෙම්ප්
  • ගංසූරිය
  • කැකුණ
  • එරබදු යනාදිය
කෙසේ නමුත්,මේ සඳහා ප්‍රදේශයේ සුලභ ඕනෑම කොළ වර්ගයක් භාවිතා කිරීමේ හැකියාව ඇත.
කොළ වර්ග භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම
  • ඉක්මණින් දිරාපත් වීමේ හැකියාව.
  • කොම්පෝස්ට් හි වැඩි නයිට්‍රජන් ප්‍රමාණ අන්තර්ගත වීම.
  • නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කොම්පෝස්ට් හි හොඳ පැහැයක් ලබාගත හැකි වීම.
තෝරගත් කොළ පොහොර හා පිදුරු වල අන්තර්ගත ප්‍රධාන ශාක පෝෂක ප්‍රමාණයන්

ශාක වර්ගය

වියළි බර අනුව%

නයිට්‍රජන්

පොස්ෆරස්

පොටෑසියම්

ග්ලිරිසීඩියා

4.2

0.3

2.1

එරබදු

4.0

0.3

2.4

වල් සූරියකාන්ත

4.7

0.4

3.2

ගංසූරිය

3.4

0.3

2.2

සන් හෙම්ප්

2.9

0.3

0.7

ඉපිල් ඉපිල්

1.5

0.2

1.2

පිදුරු

0.6

0.2

2.2

බෝග අවශේෂ

විවිධ බෝග අවශේෂ වුවද සුලභතාවය මත කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට අමුද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිතා කල හැකිය.විශේෂයෙන් විවිධ බෝග අවශේෂ කාබනික පොහොර ලෙස භාවිතා කිරීමේදී කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනය කර භාවිත කිරීම වැදගත්ය.එයට හේතුව, බෝග අවශේෂ වල දක්නට ලැබෙන විවිධ රෝගකාරක පවා විනාශ වීම කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී සිදු වීමයි.බෝග අවශේෂ ලෙස පහත දෑ භාවිතා කල හැකිය.
  • පිදුරු
  • එළවළු බෝග අවශේෂ
  • වෙළඳපොල එළවළු අවශේෂ
  • වෙනත් බෝග අවශේෂ
මෙම  බෝග අවශේෂ දිරාපත් නොකර එක එල්ලේ වගාවට යෙදීමෙන් විවිධ ගැටළු ඇති වන අතර,දිරාපත් වීමට සැලකිය යුතු කාලයක් ගත වේ.මෙවැනි බෝග අවශේෂ බෝග වගාවට සාර්ථකව භාවිත කලහැකි ක්‍රමය නම්,ඒවා උපයෝගි කරගෙන කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයයි
පිදුරු භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම
  • පහසුවෙන් සපයා ගැනීමට හැකිවීම.
  • පොටෑසියම් පෝෂ්‍ය පදාර්ථය සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වීම.
  • කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේ භාවිතා කිරීමේ පහසුව.
  • ඒකාකාරී සංයුතියකින් යුක්ත වීම.
ජලජ වල් පැළෑටි

විවිධ ජලජ වල් පැළෑටි පවා කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී අමුද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිතා කල හැකිය.මෙම අමුද්‍රව්‍ය භාවිතා කිරීමේදී වැව් හා ජලාශ ආශ්‍රිතව කොම්පෝස්ට් නිපදවා ගැනීමට යොදාගැනීම වඩාත් වැදගත් වේ.මක් නිසාද යත්,සමහර ජලජ වල් පැළෑටි ප්‍රවාහනය තහනම් කර ඇති බැවිනි.මේ සඳහා සැල්වීනියා,ජපන් ජබර වැනි දෑ කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී පහසුවෙන් දිරාපත් කරගත හැකි බව පෙනී ගොස් ඇත.

ජලජ වල් පැළෑටි භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම
  • ඉක්මණින් දිරාපත්වීම.
  • හොඳ පැහැයකින් හා තත්ත්වයෙන් උසස් කොම්පෝස්ට් ලබාගැනීමේ හැකියාව.
  • ජලාශවලට සිදුවන හානි අවම කරගැනීම.
  • විනාශකාරි ජලජ වල් පැළෑටි වඳ කිරීමේ හැකියාව.
  • දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල පහසුවෙන් සපයා ගැනීමේ හැකියාව.
  • කුඩා ප්‍රදේශයකින් වැඩි අමුද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණයක් සපයා ගැනීමේ හැකියාව.
  • කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයෙන් සම්පූර්ණයෙන් බීජ හා දඬු මැරී යාම නිසා පැතිරීමක් සිදු නොවේ.
සත්ව පොහොර

කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී ශාක කොටස්වලට අමතරව සත්ව අපද්‍රව්‍ය භාවිතා කිරීමද වැදගත් වේ.මෙහිදී සත්ව මල හා මූත්‍රා භාවිතා කරනු ලබයි.කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේ සාර්ථකත්වයට සත්ව පොහොරවල දායකත්වය ඉමහත්ය.
මේ නිසා කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී ශාක කොටස්වලට අමතරව හැකි සෑම අවස්ථාවකදීම සත්ව පොහොර භාවිතා කිරීම වැදගත්ය.එමඟින් තත්වයෙන් උසස් කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට හැකිය
සත්ව පොහොර භාවිතයේ වාසි
  • වැඩිපුර පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් ලබාදීම.
  • බොහෝ සත්ව පොහොරවල දක්නට ලැබෙන හොඳින් දිරාපත් වීමේ හැකියාව.
  • බොහෝවිට අපද්‍රව්‍ය ලෙස විවිධ ප්‍රදේශවල පහසුවෙන් සපයා ගැනීමේ හැකියාව.
  • නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කොම්පෝස්ට් හි බර වැඩි කිරීමට දායක වීම.
  • බොහෝ සත්ව පොහොර භාවිතා කිරීමෙන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කොම්පෝස්ට් හි හොද පැහැයක් ලැබීම.
  • කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් එක් වීම.
  • අමුද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිතා කිරීමේ පහසුව.
ගොම

කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට විවිධ ප්‍රදේශවල වැඩි වශයෙන් භාවිතා කරන සත්ව පොහොරය වේ.ගොම වල අන්තර්ගත වල් ඇට විනාශ වීමද කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී සිදු වේ.ගොම සමඟ හැකි සෑම විටමගව මූත්‍රාද භාවිතා කළහැකි නම්, දිරාපත් වීම තවදුරටත් ඉක්මන් කලහැකි අතර නිෂ්පාදනයකරනු ලබන කොම්පෝස්ට්වලට සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් නයිට්‍රජන් ලබාදීමේ හැකියාවද ඇත.
ගොම භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම
  • වැඩිපුර පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් ලබාදීම.
  • හොඳින් දිරාපත් වීමේ හැකියාව.
  • කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් එක් වීම.
  • නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කොම්පෝස්ට් හි හොද පැහැයක් ලැබීම.
  • කොම්පෝස්ට් හි බර වැඩි කිරීමට දායක වීම.
කුකුල් පොහොර

මේ සඳහා වැදගත් වන්නේ ලේයර් කුකුල් පොහොර වේ.බ්‍රොයිලර් කුකුල් පොහොරවල අන්තර්ගත දහයියා හෝ ලී කුඩු දිරාපත් වීමට අපහසුය.නමුත් බ්‍රොයිලර් අතුරණුව කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට භාවිතා කරන අවස්ථාවලදී ඒ සඳහා විශේෂ ක්‍රියාමාර්ගයක් අනුගමනය කිරීම තුලින් බ්‍රොයිලර් අතුරණුවද දිරාපත් කරගත හැකි වේ.ලේයර් කුකුල් පොහොර හොඳින් දිරාපත් වී ඇති නිසා කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට පහසුවෙන් භාවිතා කල හැක.
කුකුල් පොහොර භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම
  • වැඩිපුර පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් ලබාදීම.
  • කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් එක් වීම.
  • දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල පහසුවෙන් සපයා ගැනීමේ හැකියාව.
කොම්පෝස්ට් වලට හොඳින් පොස්පරස් ලබාදීමට හැකිවීම
එළු පොහොර

එළු පොහොර සපයාගත හැකි ප්‍රදේශවල කොම්පොස්ට් නිෂ්පාදනයට මෙම සත්ව පොහොර වර්ගයද සාර්ථකව භාවිතා කල හැකිය.විශේෂයෙන් බෙටි ආකාරයට දක්නට ලැබෙන එළු පොහොර කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදී හොඳින් කුඩු වී විනාශ වීම සිදුවේ.

එළු පොහොර භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම
  • වැඩිපුර පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් ලබාදීම.
  • කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් එක් වීම.
  • නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කොම්පෝස්ට් හි හොද පැහැයක් ලැබීම.
කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට ඒ ඒ ප්‍රදේශවල සුලභව දක්නට ලැබෙන ඕනෑම සත්ව පොහොරක් භාවිතා කළහැකිය.මේ සඳහා ඉහත සඳහන් කල සත්ව පොහොර වලට අමතරව ඌරු පොහොර,වවුල් පොහොර හා වෙනත් ඕනෑම සත්ව පොහොරක් භාවිතාකල හැකිය.ප්‍රදේශයේ සුලභතාව මත ඒවා ‍තෝරා ගැනීම වඩාත් වැදගත්ය.

විවිධ සත්ව පොහොරවල අන්තර්ගත ප්‍රධාන ශාක පෝෂක ප්‍රමාණයන්

තණකොළගොඩබිම්හි දක්නට ලැබෙන විවිධ තණකොළ වර්ග කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදි අමුද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිතා කල හැකිය.බොහෝ විට තණකොළ පහසුවෙන් දිරාපත් කරගැනීමේ හැකියාවක් ඇත.මෙසේ වල් පැළෑටි කොම්පෝස්ට් නිපදවා ගැනීමට යොදාගැනීමෙන් වල්නාශක යෙදීම නිසා සිදුවන පරිසර දූෂණය අවම කරගැනීමටත්,එසේම වල් නාශක සඳහා වියදම් වන මුදල් අවම කර ගැනීමටත් අවස්ථාවක් උදාවේ.මේ සඳහා ගිනි තණ වැනි රළු ස්වභාවයක් ඇති තණකොළ වර්ගවලින් පවා සාර්ථකව කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනය කරගත හැකි බව පෙනී ගොස් තිබේ.ගිනි තණ සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන නිසා මෙන්ම ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල දක්නට ලැබෙන නිසා එය කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට භාවිතා කිරීම වැදගත්ය.

තණකොළ භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම

  • පහසුවෙන් දිරාපත් වීමේ හැකියාව
  • පෝෂ්‍ය පදාර්ථය සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වීම.
  • පහසුවෙන් හා ලාභදායිව සපයාගැනීමේ හැකියාව.
  • පරිසරය පිරිසිදුව තබාගැනීමේ හැකියාව.
    කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයෙන් සම්පූර්ණයෙන් බීජ හා දඬු මැරී යාම නිසා පැතිරීමක් සිදු නොවේ

සත්ව පොහොර

වියළි බර අනුව%

නයිට්‍රජන්

පොස්ෆරස්

පොටෑසියම්

ගොම

1.7

0.7

0.8

ලේයර් කුකුල් පොහොර

2.3

1.2

2.2

බ්‍රොයිලර් කුකුල් පොහොරවල

2.2

0.8

1.9

එළු පොහොර

2.2

0.7

1.2

ඌරු පොහොර

1.5

0.8

0.7

තණකොළ

ගොඩබිම්හි දක්නට ලැබෙන විවිධ තණකොළ වර්ග කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයේදි අමුද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිතා කල හැකිය.බොහෝ විට තණකොළ පහසුවෙන් දිරාපත් කරගැනීමේ හැකියාවක් ඇත.මෙසේ වල් පැළෑටි කොම්පෝස්ට් නිපදවා ගැනීමට යොදාගැනීමෙන් වල්නාශක යෙදීම නිසා සිදුවන පරිසර දූෂණය අවම කරගැනීමටත්,එසේම වල් නාශක සඳහා වියදම් වන මුදල් අවම කර ගැනීමටත් අවස්ථාවක් උදාවේ.මේ සඳහා ගිනි තණ වැනි රළු ස්වභාවයක් ඇති තණකොළ වර්ගවලින් පවා සාර්ථකව කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනය කරගත හැකි බව පෙනී ගොස් තිබේ.ගිනි තණ සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන නිසා මෙන්ම ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල දක්නට ලැබෙන නිසා එය කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයට භාවිතා කිරීම වැදගත්ය.

තණකොළ භාවිතා කිරීමේ වැදගත්කම
  • පහසුවෙන් දිරාපත් වීමේ හැකියාව
  • පෝෂ්‍ය පදාර්ථය සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වීම.
  • පහසුවෙන් හා ලාභදායිව සපයාගැනීමේ හැකියාව.
  • පරිසරය පිරිසිදුව තබාගැනීමේ හැකියාව.
  • කොම්පෝස්ට් නිෂ්පාදනයෙන් සම්පූර්ණයෙන් බීජ හා දඬු මැරී යාම නිසා පැතිරීමක් සිදු නොවේ.